Aziz Nesin’in kendine has yazım tarzı ile yerli edebiyatımıza katkısı yadsınamaz derecede büyüktür. Ayrıca gerçek hayatın içindeki komediyi veriş biçimi mükemmeldir. Özellikle Zübük kitabında bunu açıkça görebiliyoruz. Ancak bana kalırsa Zübük, hak ettiği değeri henüz görmemiş bir eser. İlk yayım tarihi 1961 yılına rastlayan bu kitap, fazlasıyla ön planda olması gereken ve komedi adı altında olmasa da o kategoriye koyabileceğimiz bir kitap. İçinde fesatlıkları, ağır dramı ve yaşanmışlıkları içeriyor. Aslında kategorik olarak gülmece adı altında geçse de ben Zübük‘ü okurken daha çok kaygı, endişe ve hüzün hissettim.
Zübük kelime anlamı olarak, kendi çıkarları için her yolu mübah sayan, sözünde durmayan, üçkâğıtçı, egoist, düzenbaz, ahlaksız, kalleş, namussuz, palavracı ve dönek bir kişiyi tanımlar. Kitapta bu özelliklerin tümünü Zübük İbraam Bey karakterinde görmekteyiz. Aziz Nesin, Zübük’ün tüm bu kötü özelliklerini mizahi bir dille, bazen de acımasızca sergileyerek, aslında toplumsal eleştirilerini ustaca yapmıştır.
Zübük, gülmece unsurlarını içeriyor. Ancak onun arkasındaki derin dram ve toplumsal eleştiriler de oldukça dikkat çekicidir. Aziz Nesin, bu kitabıyla sadece mizahı kullanarak gülmeyi değil, aynı zamanda düşündürmeyi de başarmıştır. Kitap boyunca, Zübük’ün yaptıkları bir yandan komik bir hal alırken, bir yandan da insanın içindeki karanlık yönleri ve toplumsal adaletsizlikleri gözler önüne seriyor. Kitap, sadece gülmeceyle sınırlı kalmıyor. Zübük’ün etrafındaki insanların da tıpkı onun gibi yozlaşmış ve çıkarcı olduğunu gösteriyor.
Zübük’ün Gerçek Hayattaki Yansıması
Zübük İbraam, kitaba göre gerçek hayatta birebir var olan ve sadece ismen değişmiş bir karakterdir. 1961’de yayımlandığını göz önünde bulundurursak, o dönemin toplumsal yapısını ve Zübük gibi karakterlerin varlığını daha iyi anlayabiliriz. Bugün bile Zübük’ün benzerleri aramızda varlığını sürdürüyor. Ama ne yazık ki, hepimiz az da olsa Zübük değil miyiz? Kitapta ana karaktere yoğun bir şekilde odaklanılsa da, etrafındaki insanlar da Zübük’ten farklı değildir.
Aziz Nesin, kitabının hemen arkasından 1962 yılında aynı adlı mizah dergisini çıkarmıştır. Bu dergide, Nesin’in ünlü siyasi hicivleri ve toplumsal eleştirileri toplam 43 sayı boyunca yer alır. Bu dergideki yazılar, Zübük kitabının verdiği mesajların daha da geniş kitlelere ulaşmasına yardımcı olmuştur.
Zübük’ün bir de 1980 yılında Kemal Sunal’ın başrolünü oynadığı bir filmi vardır. Yönetmen koltuğunda Kartal Tibet, senarist olarak da Atıf Yılmaz bulunmaktadır.
Sonuç olarak, Zübük sadece bir mizah kitabı değil, aynı zamanda toplumun yozlaşan yapısını, insanların içindeki karanlık yönleri ve bireysel çıkarları sorgulayan bir kitaptır.
Bir Yorum